Close Window

Latinitatis medii aevi lexicon Bohemorum (thanks to the Centre for Classical Studies at the Institute of Philosophy of the Czech Academy of Sciences (www.ics.cas.cz/en)) (2017): civilis

civilis civilis 2.

1 a ad civem (cives) pertinens, spec. de iure – občanský, o právu: státní, úže: soukromý

b transl.: boni civis mores habens, humanus – obdařený občanskými ctnostmi, vlastenecký, vlídný, laskavý

c ad rem publicam vel eius administrationem pertinens – veřejný, státní

+ iunct.: (ad 1a): c. subst.: causa (cf. ThLL III 1216,52; oppos.: criminalis ) – soukromá pře: universi homines...in omnibus...causis criminalibus sive c-ibus...coram abbate...respondere debeant |(1355) RegDipl VI 9|; rector...causas tam c-es et criminales, quam mundanas et profanas...cognoscendi...liberam auctoritatem habebit |StatUniv 52|; al. iudicium (cf. ThLL ib. 67): eis (abbati et conventui) huiusmodi iudicia...tam c-ia, quam criminalia...concedimus exercenda |(1358) RegDipl VI 419|; al. iustitia (cf. ThLL ib. 72): cum fur suspendendus...vellet...nullam esse iusticiam c-em |PalAntih 15| quaestio (cf. ThLL ib. 1217,1): in causis autem propriis, sive c-em sive criminalem contineant questionem, liceat nobis fratrum suorum...testimoniis uti |KNM XII F 15 f.165v|; al. mors (spectat ad eos, qui iura civilia amiserunt): quocienscumque (domus) per mortem c-em aut naturalem vacaverit |BenWeitmTest 321|; cf. civiliter (iunct. ad 1a) (ad 1c): c. subst. annona (cf. ThLL ib. 1214,53) – příděl obilí ze státních sýpek: annone c-es sive publice dicuntur, que necessitatis tempore dabantur civibus pauperibus |CapPr P 1200 f.152v| regimen : triplex est regimen, scilicet naturale, c-e et grammaticale..., sed c-e regimen dicitur illud, quo plebs aliqua vel res publica regitur |UK V H 1 f.65bis r|

2 ad civitatem vel eius incolas pertinens – městský, měšťanský:

a gener.: α spectat ad res: incipiunt statuta c-ia civium Iglavie |(1249) CodDiplBoh IV 297|; deinde unus laneus nobis, unus c-is (vetus vers.: městský ) et unus dominorum similiter mensuretur |IusRegMont 322|; curia...retro murum c-em |(1408) TopTom III 62b|; consules...concedunt absolam alias lhotu ab omnibus oneribus c-ibus |(1437) ArchPr 90 f.9v|; condicione, quam inter se fecerunt literaliter cum sigillo c-i |(1454) LibIudPlz III f.14v|; modus dictandi est duplex: quidam dicitur c-is, quidam curiensis. C-is dicitur ille, quando civitates vel cives, opida vel ville scribunt inter se mutuo vel ad alios superiores |UK IX E 4 f.95r|; c-is et hoc -le, id est res civis, nijetczo miestskeho |VocLact f.E 5ra|; saepiss. β spectat ad personas: Benessius...recognovit Isaak Iudeo c-i...duas sexagenas grossorum veri debiti se teneri |(1401) LibLun III f.109v|; devote virgini Elizabet..., que et c-ium existit magistra puellarum |(1435) LibIudIgl III f.150ra|; Iohannes notarius c-is |(1443) LibLun VII f.5v|; famulo c-i 3 grossos |(1450-1460) LibRatLun f.8r|; hereticos curiales, c-es aut villanos egenos ad fidem ortodoxam non cogebant[ur] |(1467)LibIudIgl III f.302va|; al.

b spec.: ius civile: nulli civium et incolarum civitatis Vscensis ius c-e ibidem habencium |(1339) RegDipl IV 271|; ius pravo c-eque (A, c-e M) myesczke (A, miestke M) |ClarGl 2282|; ipse Gallus...domum emptam...cum toto iure c-i Hradczanensi...intabulat sibi |(1377) ArchPr 2252 f.71v|; Michael aurifaber suscepit ius c-e |ProcPrPrax 31|; al. iudicium civile: item c-i iudicio, quod mieske prawo (gl. posterior?) dicitur, notarius ecclesie debet presidere |(1252) CodDiplBoh IV 419|; molendinatores...eximimus a iudicio c-i |(1348) RegDipl V 178|; al. liber civilis : iurati...omnia nomina seu titulos librorum...in suis secretariis seu libris c-ibus signata, scripta et cum summa diligencia habeant annotata |(1380) DocCivCrum I 70|; Wenceslaus...offert se probaturum libro c-i Nove civitatis Pragensis |(1413) TabCur III 109|; inter Wenceslaum...et Martham, conthoralem Iohannis, ingrossatoris librorum c-ium |(1490) ArchPr 94 f.80v|; saepe registrum civile: quas quidem pecunias...registro nostro c-i...ascribit |(1409) LibCivMan f.15r|; debita hec...scripta sunt in registro c-i |(1480) ArchPr 2080 f.348v| subst. *civilis, -is, m. civis – měšťan: duximus perpetuo statuendum, quod nullus...civis aut c-is...homines nostros...citare...presumat |(1370) CodIurBoh II/1 569|; ad...ceteros tam nobiles quam c-es ac rusticos |LaurBrzezHist 529|; al.

3 saecularis (oppos.: spiritalis, ecclesiasticus) – světský: quatenus super omnibus eorum iuribus...agere...possint...in foro ecclesiastico vel eciam c-i |(1335) RegDipl IV 77|; nullus est dominus c-is, nullus est prelatus..., dum est in peccato mortali |(1403) ConcPr 44|; nomina vero librorum (Wikleff)...sunt ista: Dialogus...de dominio c-i |(1409) ib. 65|; sub penis gravissimis ecclesiasticis vel c-ibus |(1413) ib. 80|; dominacio cleri c-is bonis mobilibus seu immobilibus huius vie |PaynePos 1|; nam quedam est possesio secularis, c-is aut politica, quedam vero evangelica viantis ex gracia |ib.|; sed omnis proprietas universalis ecclesie non est c-is proprietas |PayneRepl 70|; non ergo licet clerico accipere bona ecclesie tamquam c-i proprietario |ib.|; saepiss.

4 emphyteuticus (de iure) – emfyteutický, zákupní (o právu): vendidimus decem laneos...iure emphyteothico, quod vulgariter dicitur chaufrecht, sive iure c-i |(1347) RegDipl V 63|; vendidimus curiam...discreto Machoni...in ius emphitheoticum seu c-e, quod vulgariter dicitur zakup, pro quinque sexagenis grossorum |(1377 Nov. 30) ArchPr|; villam...exposuimus...iure emphiteotico sive c-i, quod vulgariter poddaczie, alias kauffrecht nominatur |RegBonStrah 240|; al.

5 socialis (gr. πολιτικός ) – společenský: homo enim naturaliter est animal sociale et c-e |KNM XII F 10 f.162v|.