Close Window

Schuetz, Thomas-Lexikon, 2. Aufl. (1895): mens

mens

a) Geist, geistiges Wesen: mens multipliciter dicitur secundum quosdam. Quandoque enim (mens) dicitur ipsa natura intellectiva, sicut Dionysius vocat angelos divinas mentes, 1 sent. 3. 5. 1 c; angelus dicitur intellectus (← sub a) et mens, th. I. 54. 3 ad 1; animam humanam, quae dicitur intellectus vel mens, ib. 75. 2 c; vgl. ib. 64. 1 c; 79. 1 ad 3 & 10 c; humanarum mentium inspiratione, cg. I. 6; cogitationes et affectiones mentis, ib. 68; effluxisse dicebant quandam mentem, ib. IV. 6; vgl. ib. III. 130; si vero sumatur mens pro essentia animae, secundum quod ab ea nata (←) est progredi talis potentia, sic nominabit subiectum potentiarum, verit. 10. 1 ad 8; vgl. 1 cael. 7 e & 24 c.

Zu caecitas mentis → caecitas; zu conceptus m. → conceptus sub b; zu consensus m. → consensus sub b; zu immunditia m. → immunditia; zu integritas m. → integritas; zu oratio m. → oratio sub c; zu speculum m. → speculum sub a; zu tumor m. → ira.

b) Geist, geistiges Vermögen des Erkennens oder Begehrens: Quandoque (mens) dicitur ipse intellectus examinans res, secundum quod mens dicitur a metior, metiris, 1 sent. 3. 5. 1 c; nomen mentis a mensurando est sumptum. Res autem uniuscuiusque generis mensuratur per id, quod est minimum et principium primum in genere suo, et ideo nomen mentis hoc modo dicitur in anima, sicut et nomen intellectus; solum enim intellectus accipit cognitionem de rebus mensurando eas quasi ad sua principia, verit. 10. 1 c; vgl. th. I. 79. 9 ad 4; mens in anima nostra dicit illud, quod est altissimum in virtute ipsius, verit. 10. 1 c; mens non est una quaedam potentia praeter memoriam, intelligentiam et voluntatem, sed est quoddam totum potentiale, comprehendens haec tria, ib. ad 7; vgl. ib. ad 8; mens enim et intellectus nominant potentiam intellectivam, th. I. 54. 3 ob. 1; vgl. ib. 93. 6 c; I. II. 48. 3 c; 55. 4 c; 56. 3 a; II. II. 44. 5 c; oportet mentem evocari, cg. I. 5; vgl. ib. 10; mentis id est intellectus vel rationis, 6 eth. 2 f; vgl. ib. g-k.

Zu contraria in mente → contrarius sub a; zu dicere m. → dicere sub a; zu falsum in m. → falsus; zu notitia m. → notitia sub a; zu verbum m. → verbum sub a; zu verum in m. → verus sub a.

c) Gedächtnis: Quandoque (mens) dicitur pro memoria, a reminiscendo dicta, et ita dicunt, quod sumitur hic; unde dicunt, quod mens hic sumitur pro habitu memoriae, 1 sent. 3. 5. 1 c.