Close Window

Latinitatis medii aevi lexicon Bohemorum (thanks to the Centre for Classical Studies at the Institute of Philosophy of the Czech Academy of Sciences (www.ics.cas.cz/en)) (2017): doctor

doctor doctor, -oris, m.

1 praeceptor, magister – učitel: d-r vczenyk |ClarBoh 390|; vczedlnik d-r |ClarGl 1023 ( sim. Nom f.66vb)|; non opus erit d-e (vetus vers.: učitele ) |LaurBrzezHist 458|; invenerunt eum in templo sedentem in medio d-um (gl.: mystruov; cf. Vulg. Luc. 2,46) |UK III A 6 f.28rb|

+

2 eccl.:

a de prophetis et principibus aliisve viris insignibus Iudaeorum in Vetere Testamento memoratis (cf. ThLL V/1 1774,77) – o židovských prorocích a předácích či o jiných význačných postavách Starého zákona: quia nunquam Iudei in mundo isto debent habere tercium templum, quod ipsorum d-es probant primo per textum legis |IohMarign 584b|; vobis autem senibus literarum d-ibus Moysem senem d-em veteris scripture legiferum produco in medium |(1409) ScriptHus II 124|

b de Christo, sanctis viris, apostolis, ecclesiasticis patribus, scriptoribus atque viris doctis et veteribus et recentioribus summa auctoritate praeditis (cf. ThLL V/1 1775,66; 1776,32) – o Kristu, světcích, církevních otcích, spisovatelích a o církevních autoritách starších i současných: illi (confessores) enim fidem multis miraculorum signis approbatam a d-ibus ecclesie perceperunt |ColdaBrev f.24v|; peccatum a d-ibus diversis modis diffinitur, primo a beato Augustino |Malogr f.o 1va|; pustilla est sermo explanativus alicuius sermonis sacri cum...declaracione seu confirmacione...per d-es originales et alios (!) auctoritates scripti sacri |KNM XIV C 13 f.162v|; quomodo denique d-es scolastici sacre scripture de fide Iesu Cristi Domini...disputarunt |HusTrin 54|; nec scriptura sacra nec aliquis d-r ecclesiasticus catholicus |PaynePos 39|; preter insignem cum in philosophia, tum in sacra scriptura et d-ibus (vetus vers.: v doctořích ) erudicionem |MladPassHier 352|; saepiss. meton.: sententiae scriptorum ecclesiasticorum – myšlenky církevních spisovatelů: capitulum quindecimum...concordat d-es |HilTract f.58v in mg.|; cf. etiam infra sub doctores sancti

distinguuntur: doctor de Lyra (Lira, doctor Lyra) Nicolaus de Lyra: d-r de Lira, biblie universalis postillator |PaynePos 4|; d-r Lyra in moralibus |EpCapistr I 664|; al. doctor ecclesiae (ecclesiae doctor)

α sanctus Augustinus: scribit egregius ecclesie d-r Augustinus |MichPrRem 301|; b(eatus) Augustinus, d-r ecclesie precipuus...dicit |PalAntih 35|; al. β sanctus Hieronymus: beatissimus et disertissimus ecclesie sancte d-r Ieronimus |AdalbRancSerm 433a|; hec beatus magnus d-r ecclesie Ieronimus |HusHer 25|; al. doctor euangelicus Ioannes Wiclif: interrogatus respondit (sc. testis), quod audiverit magistrum Ieronimum...asseruisse Iohannem Wiclef esse evangelicum d-em |PrIeron 17|; Iohannes Huss...Iohannem Wikleff virum catholicum et d-em ewangelicum...declaravit |PrHus 346 *|; al. doctor gentium sanctus Paulus Apostolus: beatus Paulus apostolus, d-r gencium |Christ 90|; Paulus d-r gencium |IohMarign 591b|; verba proposita scribit Apostolus, magister et d-r gencium, ad Rom. 13o |HusSerm 99|; unde d-r gencium: Factus sum, inquit, infirmis infirmus (Vulg. I Cor. 9,22) |EpCapistr I 730|; al. doctor profundus Thomas Bradwardine (cf. F. Ehrle, Die Ehrentitel der scholastischen Lehrer des Mittelalters, München,1919,18) vel Iacobus de Esclo (cf. ib. 37): unde d-r profundus libro primo ponit, quod omnis ydea est verbum |CapPr P 1410 f.122v| doctores sancti (sancti doctores; cf. ThLL V/1 1779,33) primi viri sancti fidem Christianam docentes – světci staršího období učící křesťanství: ut omnes d-es sancti commemorant |ConcPr VII|; omelie et sermones sanctorum d-um in antiqua litera |(1387) InventViti LI|; plenitudinem potestatis in papa...et collegio cardinalium...profitentur sancti d-es: Ieronimus, Augustinus, Ambrosius, Gregorius, Bernardus et ceteri |PalEccl 219 *|; niteremur facere similiter sequendo Cristum, ...martires, ymo scribas Cristi ac s(ancto)s d-es |Payne Repl 61|; Iohannes Rokyczana negat Cristum esse creaturam contra fidem scripture et testimonia sanctorum d-um se veraciter fundancium |QuerSacTab 102|; saepiss. meton.: sententiae scriptorum ecclesiasticorum – myšlenky církevních spisovatelů: heretici...sunt, qui...conantur...d-es sanctos ac canones ad suum iudicium fatuum...reducere |WencCrumlSig 9 *| sancti quattuor doctores (quattuor sancti doctores, quattuor doctores; cf. Blaise 319b) sancti Augustinus, Hieronymus, Ambrosius et Gregorius: quod idem Detlevus...ecclesiam s. Nicolai...et ipse Stiborius sacristiam et altare IIIIor d-um in eadem Pragensi ecclesia obtineant |(1363) MonVat III 46|; quatuor sancti d-es ecclesie universalis, sc(ilicet) Ieronimus, Ambrosius, Augustinus et Gregorius |EpCapistr I 664|; missale parvum pro altari quatuor d-um |(s. XV ex.) InventViti LXXXVI|; saepe seraphicus doctor Ioannes Bonaventura (cf. Tusc. Lex. 130): sed et Bonaventuram, seraphicum d-em...te audire obsecro |UK I E 39 f.136r (UK XI D 2 f.112v)| doctor solemnis α Henricus de Gandavo (cf. F. Ehrle ib. 13): dicit D-r solempnis in quodlibeto suo |IacMisDec 98|; post allegavit (Petrus Anglicus) magistrum historiarum, magistrum sentenciarum, d-em solemnem, Thomam, ex canone apostolorum, ex conciliis et decreto |PetrZat 297|; quod d-r solempnis vocat extensive passionem |CapPr P 1410 f.64r|; al. β Zacharias Chrysopolitanus: solemnis d-r Zacharias Crisopolitanus |EpCapistr I 772| doctor subtilis Ioannes Scotus (cf. F. Ehrle ib. 18): unde dicit Iohannes Scotus, d-r subtilis |IohMarign 590b|; ut beatus Augustinus, d-r subtilis et beatus Thomas |CapPr P 1410 f.122v|; al. verus doctor Christus (cf. ThLL V/1 1780,44): donec verus d-r, Cristus, adveniret |FridSternb 189|

c titulus virorum dignitatibus ecclesiasticis praeditorum (episcoporum, abbatum, canonicorum sim.; cf. ThLL V/1 1777,58; DuC III 154b) – titul církevních hodnostářů (biskupů, opatů, kanovníků apod.): videas..., an dominus archiepiscopus aut dominus d-r vicarius in spiritualibus tecum graciam possint facere |ActaCorr 32|; domino Iohanni abbati Cisterciensi sacre theologie professori ac aliis undecim abbatibus sive d-ibus, quos idem dominus Cisterciensis duxerit eligendos |(1414?) DocLos 95|; reverendissimis in Cristo patribus ac dominis, presidenti, cardinalibus, archiepiscopis, episcopis, d-ibus et magistris totique cetui ac synodo generali concilii Basiliensis |(1432) MonConc 262|; surrexit quidam d-r Cisterciensis |PetrZat 297|; decanus tamen Iohannes d-r dixit, quod habet illum calicem |(1465) InventViti LXXI|; medius status: episcopus, abbas...Infimus: archidiaconus, decanus, d-r |Třeb A 6 f.183v|; saepiss.

d peior.: de haereticis sim. (cf. ThLL V/1 1779,77) – o kacířích apod.: o Iuda, d-r sceleris |CantBoh 79|; de talibus d-ibus pseudo et predicatoribus et falsis fratribus dicitur |IacMisAcad 404|; quid ille tuus plus quam d-r apostatarum Helias...aliorumque nullius auctoritatis hominum turba fecerit |RabDial 225|; cf. pseudodoctor

3 titulus eorum, qui gradu ornati in studio generali docebant – mistr, doktor, univerzitní hodnost, titul (cf. Winter, Vys. školy 470,526): similiter magistros, d-es, baccalaurios et scholares existentes in studiis regni predicti ad se trahit (rex) |PetrZittChron 65a|; nullus intret concilium universitatis..., nisi sit magister d-r alicuius facultatis |(1392) LibDec I 106|; venerabilibus viris dominis rectori, d-ibus et magistris studii Viennensis |(1413) ScriptHus II 206|; pro parte honorabilium virorum dominorum magistrorum, d-um et scolarium alme universitatis studii Pragensis |(1418) ib. 257|; saepiss. distinguuntur: doctor theologiae (sacrae theologiae, theologus, in theologia, facultatis theologicae), doctor sacrae paginae (sacrae scripturae, scientiae sacrae) titulus eorum, qui gradu ornati in studio generali theologiam docebant – doktor theologie, bohosloví: cum...magistrum Iohannem de P., sacre theologie d-em, ...ad nostram presenciam vocassemus (episcopus) |PetrZittChron 270a|; expliciunt dicta...omnium d-um sacre scripture sive sacre theologye |CatMetr I 449|; disputabile est aput d-es theologos, an Cristus habeat aureolam |IenstHom 309|; contra conscienciam et Cristi doctrinam...et d-um pagine sacre |HusEp 13|; ubi d-es sciencie sacre...decubabant? |(s. XV) ScriptHus II 314|; superest octo d-um facultatis theologice scriptum discutere |HusDoct 371|; contra...scripta M. Stephani Palecz, d-is in theologia |PrHus 317 *|; tractatus M(agist)ri Nicolai T., d-is theologie universitatis Kracoviensis |(1454) VarGeorg 372|; saepiss. doctor decretorum (in decretis; cf. DuC III 154c), doctor iuris canonici (in iure canonico, iuris pontificii) titulus eorum, qui gradu ornati in studio generali ius canonicum docebant – doktor církevního práva: testes: magister Henricus, d-r decretorum, fr(ater) Leopoldus |(c. 1270) RegDipl II 277|; factum est inventarium per...Bohuslaum, decanum et d-em in decretis |(1387) InventViti XXX|; conclusum erat, quod nullus graduatus de facultate arcium debeat poni ad rotulum iuristarum, nisi fuerit d-r in iure canonico |(1390) LibDec I 98|; ordo infra scriptus...in conciliis universitatis...debeat observari. Rector...sit primus, deinde magistri in theologia, d-es iuris canonici, deinde iuris civilis |(1392) ib. 105|; inter omnes cecitates d-um iuris canonici hec est stultissima |PayneRepl 63|; Petro Tomiczki, iuris pontificii d-i |DubrEp 6|; saepiss. doctor utriusque iuris (iuris, in iure, iuridicae facultatis), doctor legum (legis) titulus eorum, qui gradu ornati in studio generali ius utrumque, i. e. canonicum et civile docebant – doktor obojího, tj. církevního i civilního práva, doktor práv: presentibus...domino Iacobo, d-e legum, Conrado S., nostro subpincerna |(1282 Apr. 16) ArchPr|; scripta...per...utriusque iuris d-es examinari fecimus |(1374) MonVat IV 498|; magistri et d-es in iure et in theologia |IacMisAcad 418|; decretum istud...comprobatum eciam a d-ibus iuridice facultatis |(1413) ConcPr 82|; d-ibus iuris tu dicas „iurisperitus“ |KNM VIII G 13 f.187v|; scriba, -be idem est, quod legis d-r |InOmG f.78r|; ad Petrum de C., legum d-em Bononiensem |DubrEp 19|; saepiss. doctor utriusque legis meton. de Spiritu sancto (ad Vulg. Ioh. 16,12): o veni, sancte d-r utriusque legis |IohSil 96| doctor medicinae (in medicina, in medicinis, artis medicinae) titulus eorum, qui gradu ornati in studio generali artem medicinam docebant – doktor lékařství: mag(istro) Petro, d-i artis medicine |(1318) RegDipl III 193|; Albicus, d-r in medicinis |(c. 1399) FormPal II 159|; magister Albicus, d-r in medicina, physicus d(omini) regis |(1401) TopTg II 317a|; sed „scientificis“ dic d-ibus medicine |KNM VIII G 13 f.187v|; magister Albicus, d-r in medicinis, lector ordinarius facultatis medicine...studii Pragensis |(1487) RelTab II 423|; Vito Pragensi, arcium et medicine d-i |DubrEp 3|; saepe

4 auctor, conciliator (cf. ThLL V/1 1780,77) – původce, sjednavatel: ante pedes Marsilii de Rubeis, qui erat caput et d-r istius tractatus (vetus vers.: hlava a vuodce těch smluv ) |KarVita 344a|.