Close Window

Schuetz, Thomas-Lexikon, 2. Aufl. (1895): tristitia

tristitia

a) Trauer, Traurigkeit, Betrübnis im Sinne eines Affektes, der Gegensatz zu delectatio, gaudium und laetitia (←): tristitia, secundum quod est passio animalis in parte sensitiva, 3 sent. 15. 2. 2. 1 c; tristitia est motus appetitus apprehensionem sequentis, th. I. II. 36. 1 c; tristitia media est inter duas passiones irascibilis. Sequitur enim timorem, . . . praecedit autem motum irae, ib. 25. 1 c; proprium enim obiectum tristitiae est proprium malum, ib. 35. 8 c; tristitia est de malo praesenti, ib. 42. 3 ad 2; eius obiectum (sc. tristitiae) est malum iam inhaerens, cg. I. 89; tristitia, cum sit in concupiscibili, respicit malum absolute, th. I. II. 42. 3 ad 2.

Über den Unterschied zwischen tristitia und dolor (←) heißt es: In dolore et tristitia duo inveniuntur, scilicet contrarietas contristantis et dolorem inferentis ad contristatum et dolentem et perceptio eius; et quantum ad haec duo tripliciter differunt. Primo quantum ad contrarietatem, quae quidem in dolore attenditur quantum ad ipsam naturam dolentis, quae per laesivum (sc. malum) corrumpitur, sed in tristitia quantum ad repugnantiam appetitus ad aliquid, quod quis odit; secundo quantum ad perceptionem, quae quidem in dolore semper est secundum sensum tactus, ut dictum est, in tristitia autem secundum apprehensionem interiorem; tertio quantum ad ordinem istorum duorum, quia dolor incipit in laesione et terminatur in perceptione sensus, ibi enim completur ratio (Wesen) doloris, sed ratio tristitiae incipit in apprehensione et terminatur in affectione, unde dolor est in sensu sicut in subiecto, sed tristitia in appetitu, ex quo patet, quod tristitia est passio animalis (→ passio sub b), sed dolor est magis passio corporalis, 3 sent. 15. 2. 3. 2 c; sic igitur tristitia est quaedam species doloris, sicut gaudium delectationis, th. I. II. 35. 2 c; vgl. ib. 7 c; III. 15. 6 c; 46. 6 c.

Arten der tristitia im uneigentlichen Sinne des Wortes Art (secundum quod additur generi quasi aliquid extraneum a ratione ipsius, sicut si album animali addatur, ib. I. II. 35. 8 c) sind diese vier: acedia (←), anxietas (Angst), invidia (←) und misericordia (←) ; vgl. 3 sent. 26. 1. 3 c. Andre Arten sind: tristitia saeculi & t. secundum Deum (th. I. II. 102. 6 ad 1; II. II. 35. 3 a) = die Betrübnis um der Welt und die um Gottes willen.

b) Schmerz im allgemeinen Sinne dieses Wortes, synonym mit dolor (←): quandoque tamen tristitia large loquendo dolor dicitur, 3 sent. 15. 2. 3. 2 c.