Close Window

Latinitatis medii aevi lexicon Bohemorum (thanks to the Centre for Classical Studies at the Institute of Philosophy of the Czech Academy of Sciences (www.ics.cas.cz/en)) (2017): habitudo

habitudo habitudo, -inis, f.

1 facies, forma – vzhled, podoba: h-o postawa |KNM XIII D 11 f.312vb in mg. (KNM XIII C 17 f.271vb, CapPr P 273 f.14vb)|; h-o, -inis, id est composicio corporis, vel moles vel pingwedo yakost tiela neb zpuosoba, yako hrubost neb tucžnost |VocLact f.K 7va|

+ iunct. interior habitudo fere i. q. natura – povaha: similitudo maxime interioris h-is a sapientibus amicicie causa ponitur |PetrZittChron 70a|

2 consuetudo, mos, modus (debitus; cf. ThLL VI/3 2481,19) – zvyklost, mrav, (náležitý) způsob, forma: precipue afforis, ut est in ritibus, in convictu et in omni h-e extrinseca, unitas est in populo reformanda...Homo...habet in sua potestate illam unitatem spiritus in se et in aliis destruere vel custodire..., quod fit maxime et efficaciter per observacionem h-um et accidentalium extrinsecorum..., utpote morum |JanovReg II 143|; nostram civitatem ad vos ex legittima analogia, id est successione vel h-e spectantem |UK V A 6 f.46v|; ipsos (discipulos) adiurabat (Ypocras), antequam docebat, ut silencium, sermonem, incessum, manswetudinem h-emque morum servarent |HusQuodl 99|; insecurum est promovere talem adoracionem reliquiarum in tali h-e, quia populus simplex et carnalis non habet nec est capax distinccionis triplicis adoracionis, scil(icet) latrie, dulie et yperdulie, sed sepe unam pro reliquis capit et facit |NicPelhRepl 80|; al.

3 condicio, status (cf. ThLL ib. 30) – stav: habita voluntate predicti viri nobilis et eius...pleno assensu, bona mentis h-e et affectu sincero ad honorem vestri...omnes...iniurias vellemus dimittere |CancIohNov 94|; hiis calamitatibus tua clemencia finem imponere potest, ...si causam in tractatum assumere et veritatem reique totius h-em ex gravibus personis investigare dignabitur |(1467) DocGeorg 660|

4 relatio, ratio (cf. ThLL ib. 38,58) – poměr, vztah: et hec ipsa (noticia veritatis) est lex naturalis, que ponit homini ad se ipsum et ad proximum nec non ad Deum debitam h-em et iusticiam |JanovReg II 25|; nam et varietas religionum, quamvis circa unum Deum, et eundem collencium...varias facit h-es populorum ad se invicem et introducit alienitatem segregacionemque cristianorum ab invicem |ib. 304|; eternaliter Deus est potens, sapiens, volens, quamvis non cum h-e eternaliter est ad creaturas, nisi vocet quis h-em causancie ad causatum |HusSent 50|; patet, quod non sequitur: Deus communicat suam sapienciam, voluntatem et bonitatem creature, igitur eternaliter est cum h-e ad creaturam, quia alius (sic ed.) eternaliter existeret creatura |ib.|; et ut suppono, d. auditor pro illa h-e prefecti ad subserviens, quam sic de subiecto in subiectum transire non posse tres non daret halenses (habentes ed.), ubi pro dominio materialiter intellecto...aliquot florenorum centena dari minime denegaret |PayneRepl 65|; cum nec vis, quod est perpetua voluntas, nec vis, quod est adquisita potestas, est formaliter ipsum dominium, quin pocius h-o relativa, secundum quam racionalis natura dicitur dominari |PaynePos 2|; saepe iunct.: praedicatio (praedicatum) secundum habitudinem praedicatio, qua de subiecto praedicatur ens non reale, sed rationale tantum – predikace, při níž se subjektu predikuje jsoucno nikoliv reálné, ale pouze teoretické, fiktivní: et econtra est predicacio vel fundat predicacionem non formalem intrinsecam unius de altero secundum h-em, qua unum est propria forma exemplaris alterius, unum recipit unitatem et ydemptitatem alterius |StanDeUniv 18|; predicacio...est triplex: maxima, que diceretur essencialis et realis, media, que diceretur realis et ‹non› essencialis, et minima, que diceretur predicacio secundum racionem, quam alii dicunt predicacionem secundum h-em |ib. 81|; quia inesse risibilitatem speciei humane sicud propria passio est quoddam predicatum 2m h-em vel racionem tantum de risibilitate |ib. 123|; al. ib. habitudo secundum rationem eodem sensu: modo non oportet, si unius extremi ad reliquum est h-o 2m racionem tantum, quod inter ea sit predicacio realis |StanDeUniv 123|; al. ib.; cf. etiam praecedentem iunct.

5 possessio – vlastnění, vlastnictví: Sczepan...promisit...sub pena fidei ac honoris sui necnon sub pena h-is seu possessionis bonorum suorum, quod...inducet prefatum Ianconem...ad tenendum...ea singula |(1413) LibLun V f.30v|; h-o...est proprietas habendi diedicztwo |VocLact f.K 7vb|.