Close Window

Latinitatis medii aevi lexicon Bohemorum (thanks to the Centre for Classical Studies at the Institute of Philosophy of the Czech Academy of Sciences (www.ics.cas.cz/en)) (2017): humanus

humanus humanus 3. script.: um- |AlbicMin 127|

A adi.:

a ad hominum naturam, substantiam, res, speciem sim. pertinens, hominum proprius – lidský, týkající se lidské povahy, podstaty, záležitostí, vzhledu apod.), vlastní člověku: ipsa h-a natura (gl.: czlovyeczke przyrozenye ) |UK I F 29 f.107v|; temptacio vos non apprehendat nisi h-a (gl.: czlowieczske ) |UK I F 31 f.66r|

b benignus, comis, mansuetus, familiaris – laskavý, přívětivý, slušný, přátelský: h-us (gl.: przywyetywi ), id est benignus, mansuetus, misericors |KNM XII F 12 f.40v|; h-us, -na, -num, quod habet humanitatem vel quod pertinet ad hominem lidsky, wlidny, ochotny |VocLact f.L 3rb|

c doctus, eruditus, urbanus – učený, vzdělaný, vytříbený

+ iunct. (ad Aa): rebus humanis eximi (cf. ThLL VI/3 3090,9) mori – zemřít: dictoque Iohanne...rebus h-is exempto |(1377) MonVat IV 662|

spec. iur. (ad Aa): de iure civili (oppos.: ius divinum; cf. ThLL ib. 3085,36) – o světském právu: quantum autem ad ius canonicum, h-um sive positivum, quis habeat dispensare cum symoniaco in ordine vel beneficio, vide Glossam magnam |NicDrazQuer 53|; istud est de mente omnium doctorum catholicorum utriusque iuris, divini et h-i |HilTract f.b 3r|; de venerabilium fratrum nostrorum cardinalium, archiepiscoporum et episcoporum aliorumque h-i et divini iuris magistrorum consilio |GeorgPodEp 31|

B subst. humanus, -i, m. unus e genere hominum – lidská bytost, jeden z lidí, člověk humanum, -i, n. quod ad hominem (naturam, substantiam eius) pertinet – něco lidského humana, -orum, n.

a res ad hominis vitam in terris pertinentes (curae, bona, causae, negotia sim.) – pozemské záležitosti, věci, statky apod.

b fatum hominis, casus, eventus rerum humanarum – lidský osud, případ

+ iunct. (ad Ba):

a in humanis c. verbis var. sensu: vitam agere, vivere – žít, být naživu: cum...Arnestus..., dum ageret in h-is, castrum suum...cum Czerhone...permutasset |(1357) RegDipl VI 359|; quamdiu domina nostra H. fuerit in h-is |(1358) LibEr I 2b|; cunctis temporibus, quibus retinebit (Albertus) vitalia in h-is |(s. XIV) FormZat f.81r|; quamdiu vitam duxerit in h-is |(1402) ActaIudCons IV 117|; dum adhuc viveret (pater) in h-is |(1412) DocPlz I 262|; debita...per...Iohannem..., dum egit in h-is, contracta |(1434) LibCivBrun f.345v|; saepe

b de, ab, ex humanis c. verbis var. sensu: mori – zemřít: tunc nobis transferatur dies anniversarii nostri in diem, qua nos de h-is migrabimus |(1358) LibEr I 2b (RegDipl VI 470, ubi: transmigramur)|; cumque Katherina vitam sustulerit ab h-is |(1390) FormZat f.34v|; si intermedie, quoad ei (Zuzanne) non persolverentur (pecunie), decesserit ab h-is |(1443) LibLun VII f.9v|; cum igitur idem dominus cancellarius ex h-is decesserit |(1511) AČ 18,303|.