Close Window

Latinitatis medii aevi lexicon Bohemorum (thanks to the Centre for Classical Studies at the Institute of Philosophy of the Czech Academy of Sciences (www.ics.cas.cz/en)) (2017): extrinsecus

extrinsecus 2.*extrinsecus 3. [extrinsecus adv.; cf. ThLL V/2 2088,27] script. et form.: exst- v. infra; -ransic- |KNM II F 4 f.124v|

1 externus, extra positus, iacens – jsoucí, ležící venku, vně, mimo něco, vnější

a de rebus – o věcech: mihi...in exst-a domo ista cernenti |(1184) CodDiplBoh I 272|; si ad alia e-a debita sollicitudo nos provocat, ad ea tamen, que...incrementum iurium...conspiciunt, ...intendamus |(1355) RegDipl VI 8 (sim. (1425) CodIurMun III 54)|; solus...Deus...non eget gubernaculo e-o |JanovReg II 3|; vita activa...est omne opus meritorium corporale in obiectum e-um terminatum |HusSanct 134|; corpus Cristi ubicunque est, diffinitur genere et differenciis tamquam suis principiis et terminis intrinsecis, non e-is terminis, ut loco et situ |IohPrzibrEuch 87|; saepe

spec.: α medic. (cf. ThLL V/2 2088,31): mania...est duplex: intrinseca et e-a |UK I D 39 f.133va|; humidum continue est resolubile a calore intrinseco et e-o |UK VIII C 8 f.53ra| β medic. et philos.: de causa, quandoque i. q. secundarius (q. v.; v. infra 7) – o příčině, též ve významu: vedlejší, druhotný: ad agendum virtutis opera ex aliqua causa e-a |KNM XIII D 8 f.84rb|; cum bonitas fundata in singularibus non potest esse sine superiori e-o causante |HusQuodl 152|; cause fluxus nimii (nimius cod.) menstruorum: quandoque provenit a causa e-a, sicut est casus, percussio..., quandoque a causa intrinseca |UK VII H 16 f.295v|; constat, quod esse speciei in se compositum finitum est per suas causas tam intrinsecas quam e-as, scilicet per materiam et formam, que sunt intrinsece, et efficientem et finem, que sunt e-e |KNM X E 5 f.2r|; eius (vertiginis) est duplex causa, prima essencialis et est frigiditas cerebri. Alia autem est causa e-a et hoc propter colliganciam, id est propter stomachum malum, qui est colligatus capiti |CapPr P 1252 f.11vb|; al.

b de hominibus – o lidech: rogamus..., quatenus super...tranquillitate castri...et hominum ipsius intrinsecorum et e-orum digneris...providere |(1368) MonVat III 626|; illa, que dicta sunt, puta manducacio..., omnino non possunt fieri per alium vel mediante alio e-o |JanovReg V 321|

2 qui ab exteriore parte, foris patet, videri, audiri potest – projevující se navenek, vně viditelný, slyšitelný: ut benivolencie zelus...pateat per acciones e-as evidenter |(s. XIII/2) RegDipl II 989|; signum e-um caritatis perfecte est, si quis inimicos diligit |Malogr f.N 8rb|; corporalia exercicia et talia e-a, que sunt ad oculos plebium |JanovReg IV 42|; cum...opera misericordie e-o apparatu vestium et verborum correspondent |HusBethl V 70|; tangit...mortem, e-um clamorem |ib. 130|; quo ad ornatum e-um (vetus vers.: zum eusserlichen schmuck) et bona temporalia collata ecclesie, ut sic dignitas papalis habet ortum a cesare Constantino |MladRel 88|; sancti non obligant sacerdotes...in sacrificando ad aliquam e-am specialem vestem |NicPelhChron 551|; saepiss.

3 qui extra alqos fines, foris agitur – konající se mimo nějaký prostor, venku, za hranicemi něčeho: bellorum eciam e-orum materia aufferetur |(1433) MonConc 436|; nam...ex vagacione e-a monacharum frequenti...nec beatus Benedictus vidit, ut aliquid eveniret boni, nisi semper malum |UK I F 29 f.165v in mg.|

4 extremus – krajní, koncový: primus punctus et ultimus punctus in linea vocantur puncta e-a vel extremalia et omnia puncta inter illa duo vocantur puncta intrinseca |CapPr P 1376 f.125v|

5 exterior, non ad rem ipsam pertinens, adiuvans, alienus – nenáležitý, cizí: sensus (Scripturarum) alienus, e-us, extraneus est, quem ecclesia non acceptat..., e-us, quia nichil de eis, qui de foris sunt, id est extra ecclesie obedienciam |HilTract f.b 8r|

6 saecularis – světský: in illis, que sunt e-a bona huius mundi, ut sunt divicie et honores et bona corporalia religionis cristiane |JanovReg I 187|; al. ib.

7 philos. (saepe constr. c. dat.; cf. P III 1598,47): secundarius (q. v.), non ad rem ipsam pertinens – vedlejší, druhotný: voco hec omnia accidencia e-a ipsi substancie, de quanto realiter accidunt sibi |StanDeUniv 132|; in...sacramento eukaristie locus templi...non videtur esse de necessitate, cum locus et tempus sint sibi e-a et per accidens huic integro ornamento |IacMisCer 151|; illud esse quantitative, corporaliter...non respicit situm aut locum hostie...et alia, que sunt corpori e-a, sed solum ea, que sunt corpori intrinseca |IohPrzibrEuch 93|; nam forma continet et terminat materiam intrinsece, quia est terminus intrinsecus et essencialis materie. Locus autem continet extrinsece, quia est terminus e-us |KNM X E 5 f.52r|; al. *extrinseca, -orum, n.

1 signa extranea, res exterae – vnější znaky, vlastnosti: aufferantur ergo omnia illa e-a, adhuc erit bonus equs |HusBethl I 106|; quodsi...sacerdos vult per ista e-a docere populum, adsint missacioni sue lupi |NicPelhChron 501|

2 signa alterius gradus, minora, exteriora, non ex ipsa rei substantia profecta – vedlejší, druhotné znaky, vlastnosti: ea sola remanent in eis, que sunt e-a religionis |AnonAbom f.413v| sg.: supposicio tercia: materiam esse informem et esse materiam sine quolibet alio e-o materie ipsius ipsam informante |HusMatPr 76|

3 partes extremae corporis – koncové části těla: sexta (species sciencie mechanice) est medicina, que est ad expellendum morbum accidentalem ab e-is ipsius corporis |UK X E 20 f.98r|; cf. extremitas (1c) iunct.: ab extrinseco sensu adv.: ab exteriore parte, forinsecus – zvenku, zevně: sed est ens circa abstraccionem activam intellectus, denominans nichilominus ab e-o, non ipsam abstraccionem activam intellectivi, ...sed naturam, circa quam versatur illa abstraccio |StanDeUniv 36|; adolescentula...ab e-o tota pulcra et ab intra longe pulcrior |Třeb C 6 f.80v|; ab e-o..., id est ab aliqua similitudine vel signo sumto exterius |HilTract f.f 2r|; illa applica ad caput ab e-o |CapPr P 1252 f.12rb|; saepe.