Close Window

Latinitatis medii aevi lexicon Bohemorum (thanks to the Centre for Classical Studies at the Institute of Philosophy of the Czech Academy of Sciences (www.ics.cas.cz/en)) (2017): arma

arma arma, -orum, n.

1 a instrumenta bellica – válečná výzbroj, zbraně i odění: oruzye notat a-a |ClarBoh 903|; odyenie (A, odyenye B, odiedinie (!) M) dic a-a |ClarGl 2146|; a-a odynye |UK XI E 4 f.69ra|; item a-a zbroge |(1481) ArchPr 2141 f.269r|; a-a...wodienije |VocLact f.C 1vb|

b

in imag.: instrumenta spiritalia, spec. instrumenta Christiani – duchovní výzbroj, zvláště výzbroj křesťanská: per a-a iusticie (gl.: odieny ) |KNM XII D 11 f.77ra|

c scutum vel clipeus – štít

d meton.: pugna, bellum – boj, válka

+ iunct.: extra regnum non debemus a-is proficisci (vetus vers.: s uoděním jeti ) |KarVita 367a|; ex facili venit ad a-a |VisitArchid f.65r|

spec. (cf. 1c): de singulis generibus instrumentorum bellicorum – o jednotlivých druzích zbraní: tunc duellare debent statim sine a-is (vetus vers.: bez oděnie ), solummodo in tunicis et caligis, cum clypeis et gladiis aptis in circulo eis ad hoc deputato |OrdoIud 210|; oportet, ut regnum nostrum...gladio et a-is (vetus vers.: mečem a oděním ) defendamus |KarVita 366b|; homo a-a (= gladium) in locum vagine posuit |HilTract f.l 5r|; et totus quondam...in a-is fuit a collo usque ad pedes |(1476) InventViti LXXIX|

2 insigne generis, civitatis sim. – erb, znak šlechtický, městský apod.: sculptis a-is pape et nostris |IohMarign 496b|; papa album dextrarium...auro contextum, aquila et imperialibus a-is signatum, sibi transmisit |NeplChron 483a|; in fine ultimi folii sunt a-a domini Francisci |(1410) ArchPr|; hic a-a civitatis sunt baculus pastoralis niger in albo |PetrZat 356|; predicto oppido Czoslan...damus...a-a seu insignia infrascripta |(1472) CodIurMun IV/2 153|; item data sunt a-a famoso Ioanni de Habartic |(1499) AČ 18,166|; saepiss. iunct.: arma defensoria, offensoria instrumenta bellica ad defendendum vel ad aggrediendum usitata – zbraně obranné a útočné: a-a enim sunt a-a defensoria, quibus licitum est homini uti...talia namque sunt a-a offensoria, quorum usus est prohibitus |KNM IV B 18 f.95v|; ad a-a defensoria iudex non habet ius, sed ad offensoria, quia defensio non, sed offensio prohibetur |ib. f.46vb|; arma parafernalia instrumenta bellica ad parafernalia (q.v.) pertinentia – zbraně náležející do vydražované pozůstalosti: totam peccuniam pro a-is parafernalibus dictis herwot taxatis |(1396) LibLun III f.24v| gentes armorum armati – ozbrojenci: in nos tamquam hereticos cruentam crucem erexit et gentes a-orum ad a-a povocavit |(1433) MonConc 415|; quos...gentes a-orum (vetus vers.: lid oděný ) a rege...directe invadunt |LaurBrzezHist 370|.