Close Window

Latinitatis medii aevi lexicon Bohemorum (thanks to the Centre for Classical Studies at the Institute of Philosophy of the Czech Academy of Sciences (www.ics.cas.cz/en)) (2017): accidentalis

accidentalis *accidentalis 2. form.: -dun- |UK I E 42 f.28r (ib. f.75v)|

1 philos.:

a substantiae accidens, extraneus (oppos.: substantialis, essentialis ) – nepodstatný, vnější, případkový: timor...inicialis habet duos oculos, unum ad gloriam, qui est...principalis, alterum ad penam, qui est ei a-is, sed timori servili essencialis |Malogr f.G 5rb|; dotes anime sunt de premio substanciali, sed dotes corporis de premio a-i |HusSanct 369|; ecclesia...certas tradiciones potest...deponere...videlicet a-es et extrinsecas |IacMisVind 540|; aliqua sunt in missa a-ia per papas posita..., aliqua sunt substancialia de missa per dominum Iesum Cristum constituta |IacMisComm 146|; cum omnibus proprietatibus tam essencialibus quam a-ibus |NicPelhChron 487|; a-is przipadlywy |Veleš f.87rb|; saepe

b nonnisi in substantia subsistente existens – neexistující bez podstaty jako svého nositele: materia dicta solum a parte rei...nequaquam est separata a disposicionibus eciam a-ibus |StanDeUniv 37|; forma a-is est forma, qua aliquid est alicuiusmodi |HusMatPr 172|; quia deficiente subiecto forme a-es videntur deficere |AnonEccl 344|; que est gracia a-is inherens anime suscipientis |HilTract f.h 1v|; al.

2 naturae non insitus, secundarius – nepřirozený, získaný, druhotný: quousque fuerit sedata caliditas a-is a balneo acquisita |UK VIII C 8 f.54vb (UK I G 23 f.23r)|; ecce impedimentum naturale..., ecce impedimentum a-e |UK III H 1 f.211r|

3 medic.: morbum ingruentem significans – znamenající příznak nemoci, symptomatický: si venerit fluxus a principio, sycomaticus est, id est a-is est |UK VIII C 8 f.90rb (UK I G 23 f.44v, KNM XI D 28 f.62r)|; si...inde typus a-is caloris eveniret, fiat repressio cum trociscis dyarodon |AlbicMai 154|; al.

4 astron.: v. accidens (5)

5 usu communi: extraordinarius, improvisus – výjimečný, mimořádný: quod censuum et precariarum usufructus ipsis pars media de cetero cedere debeat, rerum a-ium quoque pars tercia |(1242) CodDiplBoh IV 76|; item alii proventus a-es |RegBonPraep 305| subst. *accidentale, -is, n.

1 res minoris momenti, extranea – nepodstatná, vnější okolnost: per observacionem habitudinum et a-ium extrinsecorum |JanovReg II 143|; cum ecclesia quoad sacramentorum substancialia nichil mutaverit...de omnibus a-ibus plena potitur facultate |HilTract f.a 8r|; defectus talium a-ium (a-tium ed.) |NicPelhChron 543|

2 medic.: signum morbi – příznak nemoci, symptom: debemus eciam in medicina scire a-ia |UK VII H 16 f.292r|.