Close Window

Latinitatis medii aevi lexicon Bohemorum (thanks to the Centre for Classical Studies at the Institute of Philosophy of the Czech Academy of Sciences (www.ics.cas.cz/en)) (2017): causor

causor 1. causor (-so) 1. form.: -seatur v. infra

1 a causam fictam afferre, se excusare – uvádět jako záminku, vymlouvat se

b recusare – zpěčovat se, odmítat: c-or protywym sye |UK IX E 1 f.221vb|; ut c-eris aby sie oteprzel (Vulg. deut. 30,13) |KNM XIII C 17 f.275ra|

c conqueri, accusare – stěžovat si, žalovat: c-or zalugi |LexS p.65b|

+ constr. (ad 1a): c. praep. de (cf. ThLL III 706,1): plebesani ecclesie s. Clementis c-antur de plebano |VisitArchid f.7r|; Henzlinus...dicit, quod c-antur (plebesani) de execracione cimiterii |(1380) TopTg II 32a|; al. c. praep. in c. abl.: quod predicta nacio ex hoc nihil moveat et in nullo c-seatur |StatUniv 35| c. praep. pro c. abl.: pro quibus parrochiani dicte ecclesie c-abantur |VisitArchid f.6r|; quod parrochiani ecclesie multum c-antur pro eo, quod cimiterium stat hucusque exacratum |(1380) TopTg II 32b|; al.

2 sensu act.: causam esse, efficere – být příčinou, způsobovat

a gener: c-abat in rege languido dolor vehemens fastidium comedendi |PetrZittChron 95a|; cuius (capelle) destruccio...c-aret scandalum |HusEp 97|; aqua...yridem in nubibus c-at |KNM XII F 11 f.56r|; saepe

b spec. philos.: propter quod non realem rem, sed solum intencionale quoddam seu loycale c-at (universalitas) circa ipsam naturam |StanDeUniv 36|; Trinitas facit illum alium filium quam homo, cum prius c-et eum, sicut est prima eius causa |HusSent 73|; nondum expressatum est, si c-at circa Deum aliquid creatura |HusQuodl 91|; nullum temporale c-at eternum; quelibet Creatura est temporalis, cum incipit esse; ergo non c-at eternum |ib. 92|; al.

3 sensu pass.:

a effici, originem trahere, oriri – být způsobován, pocházet, vznikat: c-atur autem (eclipsis Solis) ex interposicione lune inter visum nostrum et corpus Solis |FrancPr 427b|; sicut namque non potest scindi Cristus, sic non potest dividi ecclesia Cristi, que c-atur intrinsece ab unitate Cristi et spiritus eius |JanovReg II 156|; a qua (visione) totum gaudium omnibus sanctis c-atur pochazie |KNM XIV E 23 f.231v|; phisiognomia est sciencia iudicandi de moribus animi per figuram corporis exteriorem, non quia unum sit causa alterius, sed quia c-ata sunt ab eadem |CatTřeb 46|; al.

b argui – být obviňován: si qua sunt residua, in quibus c-amur ab unitate catholica exorbitasse |(1470?) DocGeorg 639|

4 refl.: mutuo causam esse – být ve vzájemném příčinném vztahu: sicud enim materia et forma reciproce se c-ant |StanDeUniv 44|; mille res possunt se c-are mutuo |HusQuodl 68| part. praes. pro subst. *causans, -antis, m. creator – tvůrce: regnum celorum...accipitur methafforice pro c-e, quandoque materialiter pro ipsis regnicolis |KNM XII F 11 f.187r| *causans, -antis, n. [ cf. P II 270,30] causa alqd efficiens – příčina něco způsobující, vytvářející: ista c-ia ponuntur, ergo hoc causabile consequitur |HusQuodl 36| part. pf. pro subst. *causatum, -i, n. quod a causa effectum est – co bylo způsobeno, vytvořeno: quamvis non possit esse aliqua substancia post Deum, nisi habeat relacionem c-i ad Deum |StanDeUniv 78|; quicquid est causa cause, est causa c-i |AlbicMin 126|; Deus omnipotens potest producere primum et maximum c-um dependens |HusQuodl 11|; sed omne principium est melius principiato, quia omnis causa est melior c-o |ib. 70|; saepe.